Schutterijen

1. De schuttersbonden in Nederlands Limburg



Het schutterswezen in Nederland en België leeft vooral in Belgisch en Nederlands Limburg, Noord-Brabant, Zeeland en in het zuiden en oosten van Gelderland. De schutterstraditie is diepgeworteld in de Limburgse cultuur. Op dit moment telt Limburg maar liefst 173 schutterijen met in totaal 10.000 leden! Georganiseerd zijn de schutterijen in Federaties. Zo bestaat de Oud Limburgse Schuttersfederatie uit tien bonden.

Oud Limburgse Schuttersfederatie O.L.S.
• Schuttersbond Sint Gerardus. 1930
• Schuttersbond R. K. Zuid-Limburg. 1921
• Schuttersbond Berg en Dal. 1960
• Schuttersbond Juliana en Baarlo 1908
• Schuttersbond Eendracht Maakt Macht 1896
• Schuttersbond Eendracht Born – Echt 1964
• Schuttersbond Midden Limburg 1926
• Schuttersbond Maas en Kempen,Belgie 1948
• Schuttersbond Maasvallei,Belgie 1923
• Schutterijen van VZW De Lommelse Schuttersgilden.

Tot Zuid Limburgse Schuttersfederatie behoren de drie schuttersbonden uit Zuid-Limburg, namelijk de Bond St. Gerardus Amstenrade, Zuid-Limburgse Bond en Bond Eendracht Born-Echt.
Bij de Zuid Limburgse Bond behoren 19 schutterijen waarbij ook de vier schutterijen van de gemeente Eijsden-Margraten, te weten St. Sebastianus Margraten, St. Sebastianus Mheer, St. Joseph St. Geertruid en St. Sebastianus Oost-Maarland behoren.
Wel aanwezig in de gemeente Eijsden-Margraten maar niet bij de Zuid Limburgse bond aangesloten is de Aartsbroederschap der Koninklijke Schutterij Sint Sebastianus Gronsveld
Eveneens in de gemeente Eijsden-Margraten gelegen is als zesde Schutterij Sint Brigida Noorbeek. Deze behoort bij de federatiebond Berg en Dal die eveneens lid van de Zuid Limburgse bond is.

2. De ontstaanssituatie van schutterijen en schuttersbonden



Bij het lezen van deze diversiteit van schutterijen rijst de vraag naar oorzaak voor deze situatie. Als men in de ontstaansgeschiedenis van de schutterijen duikt, blijkt dat er velen in een verschillend tijdsperk en onder zeer verschillend omstandigheden ontstaan zijn.
Vaak is het niet meer te achterhalen of de stad, het kerkelijk gezag, de Gildebroeders of gewoon een groep mensen het initiatief nam voor het oprichten van zo’n schutterij. Ook zijn ook door ruzies binnen een schutterij nieuwe opricht worden.
In ieder geval heeft in steden het regerend gezag meestal aanzet gegeven tot het oprichten van schutterijen meet een meer militair karakter. In het geval van een dorp gebeurde de oprichting eveneens uit veiligheids- en beschermingsoverwegingen maar was ook meer door de gemeenschapszin en de parochie gedragen.
In de late 19e en begin 20e eeuw begonnen de schutterijen zich te verenigen in schuttersbonden en naam de internationalisering zijn loop. In het heden bestaat een internationale structuur van schuttersorganisaties en worden wetstrijden in heel europa georganiseerd. De Oud Limburgse Schutterfederatie (OLS) kent te historisch verklaarbare grensoverschrijdende samenwerking met de Belgische schutterijen.
Nog steeds hebben vele schutterijen een functie binnen het kerkelijke leven. Dit wordt per schutterij of dorp heel verschillend ingevuld en vind ook zijn uitdrukking in de presentatie en het verschijningsbeeld van de schutterij.

Waar bij de ene schutterijbond de nadruk wordt gelegd op bepaalde onderdelen van exercitie tot vendelzwaaien zijn daardoor andere onderdelen niet aanwezig, is alles in deze bond vertegenwoordigd. In wezen verschilt het militaire uniform in de ene bond niet van het fantasie- dan wel gildeuniform van de andere bond cq. schutterij. Evenmin is er principieel geen verschil tussen de meegedragen geweren , de hellebaarden, pieken en spiesen. Maar wel zijn er verschillen in het naleven van strenge tradities.
Zo trok zich in 2012 een schutterskandidaat terug uit het koningsvogelschieten tijdens de Groete Broonk in het dorp Gronsveld gemeente Eijsden-Margraten. De man was namelijk niet katholiek hetgeen volgens een regel uit 1911 een voorwaarde is.

In Belgische bonden is het familiesportschieten normaal en kunnen zelf vrouwen meeschieten en dus ook koning(in) worden. Maar zij kunnen nog geen lid worden van het bestuur van een vereniging. Bij het ZLF en OLS is het nog steeds niet toegestaan dat vrouwen bij de mannen meeschieten. Maar in middels hebben de vrouwen wel hun eigen schutterijen en de Stichting Limburgs Dames Schuttersfeest (LDS) en vieren jaarlijks het Limburgs Damesschuttersfeest.

3. Spreiding van de schutterijen in Limburg



(Voor vergroten klik op het beeld)
schuttersbonden

De schutterijen worden op die kaart van Limburg als gekleurde stippen weergegeven:
Rood: Schuttersbond Sint Gerardus Amstenrade … 20 schutterijen
Blauw:Schuttersbond R.K. Zuid Limburg……………. 19 schutterijen
Groen: Schuttersbond Berg en Dal …………………… 9 schutterijen

schuttersbonden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *